«توصیهام به آن مادر این است: نگهداری از شتر سخت است. کار و زحمت زیادی میخواهد. چالشی نیست که یک زن از عهدهاش بربیاید.» «بهشدت به او توصیه میکنم کار دیگری برای انجامدادن پیدا کند و این کار را به ما، مردان، محول کند. دلیلی دارد که سایر زنان این کار را انجام نمیدهند او هم باید مثل سایر زنان باشد.»
فرادید| زمزم یوسف هر روز پیشازطلوع مسیری کوتاه از خانهاش در کیسمایو تا مزرعهای در ۳۰کیلومتریِ این شهر بندری در سومالی را رانندگی میکند.
این زن ۵۵ ساله که بعد از ۱۰سال کارکردن در نقش مراقب در لندن دیگر خسته شده بود، ۳ سال پیش تصمیم گرفت به وطنش بازگردد.
درحالیکه تمام بخشهای تجاری سومالی در نتیجه ۲۰سال جنگ داخلی نابود شده بود؛ زمزم فرصتِ تجارتی دستنخورده و بهنظر ناممکنی را شناسایی کرد و بهسرعت مشغول بهکار شد.
او میگوید: «بسیاری فکر میکردند ایده بدی است. بعضیها به من میخندیدند. خانواده خودم توصیه میکردند این کار را انجام ندهم؛ اما راهاندازی این کسبوکار بهترین تصمیمی بوده که در زندگیام گرفتهام.»
زمزم یک تاجر شتر است، شغلی که در این کشورِ بهشدت سنتی در شاخ آفریقا متعلق به مردان بوده است. سومالی کشوری با ۱۵میلیون جمعیت، میزبان ۷میلیون از تقریباً ۳۵میلیون شتری است که در جهان وجود دارد – بیشترین تعداد شتر در یک کشور متعلق به سومالی است.
برطبق گزارش سازمان کشاورزی و غذای سازمان ملل، با اشتغال بیش از ۶۵درصد از جمعیت سومالی بهنحوی در صنعت دامداری، این صنعت ستونفقرات اقتصاد سومالی است. اما دیدن یک زن که در بازار شتر به خریدوفروش مشغول است، صحنهای بسیار نادر در این کشور آفریقای شرقی است.
زمزم که ۷ فرزند دارد، میگوید: «وقتی مردان به کاری که من میکنم، پی بردند، به من گفتند این شغل زنانه نیست. این کار سختی است و باید دست از این کار بردارم.»
صنعت دامداری بسیار پرسود است؛ زیرا یک شتر بالغ به قیمت ۱۴۰۰دلار و یک شتر جوان حداقل ۹۰۰دلار به فروش میرسد. بیشتر شترها به خاورمیانه صادر میشوند، جایی که بهای شتر بیشتر هم میشود. شیر شتر نیز، که به آن طلای سفید گفته میشود، بسیار پرسود است. در کیسمایو، یک لیتر از شیر شتر به بهای ۱دلار فروخته میشود و گلۀ زمزم حداقل ۴۰۰لیتر شیر در روز تولید میکند.
او میگوید: «ابتدا با ۳۰شتر آغاز کردم. اما بهآرامی گله بزرگتر شد. او با اشاره به بچه شترهایی که مشغول بازی هستند، ادامه میدهد: اکنون در مجموع ۱۴۵ شتر دارم که هنوز هم درحال رشد هستند.
زمزم میگوید: «خدا بخواهد، هدفم این است که بیش از ۱۰۰۰ شتر داشته باشم.»
زمزم برای آنکه بتواند تجارت خود را، که اکنون با ۱۰ کارگر آن را اداره میکند، گسترش دهد، تصمیم گرفت با دو تاجر دیگر شریک شود.
او میگوید: «چارهای جز انتخاب دو مرد به عنوان شرکای تجاری نداشتم.ای کاش زنان بیشتری میتوانستند به من ملحق شوند، اما خیلی سخت است. بسیاری از زنان تصور میکنند این کار مردانه است.»
زمزم، وقتهایی که مشغول کار نیست، اوقاتش را با سرزدن به مدرسه بچهها و کارگاههای زنانه میگذارند؛ در این کارگاهها او تلاش میکند زنان را متقاعد کند به تجارت شتر بپیوندند.
خَدَر خَلیف حِرصی
زمزم در منطقهای در کیسمایو، در یکی از کارگاههای دوزندگی، شنوندگان مشتاقی دربین زنان پیدا کرده است.
یکی از این زنان به نام خَدرا عبدالهی، که زنی ۳۲ساله است، میگوید: «اگر زنان میتوانند بچه بزرگ کنند، که همه موافقند کار بسیار سختی است، پس میتوانند بهراحتی از شترها هم مراقبت کنند.»
او میافزاید: «شتر بخشی از فرهنگ و هویت ماست. من میخواهم مثل زمزم شوم. اگر مردها میتوانند این کار را انجام دهند ما هم میتوانیم. ما هم قوی هستیم. برخی مردم طرز فکرهای اشتباهی دارند و این ما زنان هستیم که باید ثابت کنیم آنها اشتباه فکر میکنند.» بقیه زنان با حرکت سر حرفهای او را تأیید میکنند.
اما در رستورانهای شهر و چایخانهها حالوهوا فرق دارد. بسیاری از مردان از ایده زمزم استقبال نمیکنند. آنها زمزم را میشناسند، اما در جامعهای بهشدت سنتی که بسیاری از مردان اعتقاد دارند زنان باید در خانه بمانند، این مردان سعی میکنند حتی در صحبتهایشان نامی هم از زمزم نیاورند.
یکی از این مردان، خَدَر خَلیف حِرصی، که یک تاجر شتر است، میگوید: «توصیهام به آن مادر این است: نگهداری از شتر سخت است. کار و زحمت زیادی میخواهد. چالشی نیست که یک زن از عهدهاش بربیاید.»
این مرد ۴۰ساله میفزاید: «بهشدت به او توصیه میکنم کار دیگری برای انجامدادن پیدا کند و این کار را به ما، مردان، محول کند. دلیلی دارد که سایر زنان این کار را انجام نمیدهند او هم باید مثل سایر زنان باشد.»
صنعت تجارت شتر صنعتی مردانه است که مردان هرگز در آن مجبور نبودهاند با یک تاجر زن رقابت کنند؛ آنها بهچالشکشیدهشدن توسط یک زن را ناخوشایند میدانند.
اما زمزم مردان جوانی را استخدام کرده که حامیان وفادار او هستند.
عبداللهی محمد عدن، یکی از شتردارانِ زمزم، میگوید: «من دو سال است که با او کار میکنم. این کار را دوست دارم و هیچ مشکلی با کارکردن با او نمیبینم. این کار هیچ تناقضی با دین ما ندارد بنابراین خوب است. او زن خوبی است و کارهای خوبی انجام میدهد. اگر اینطور نبود من با او کار نمیکردم.»
زمزم میگوید، هیچچیزی نمیتواند او را از تصمیمی که گرفته بازدارد.
او که یک نوه ۲۹ ساله دارد، میگوید: «این کار را برای نوههایم انجام میدهم. میخواهم آنها به کشورشان بازگردند و زندگی خوبی داشته باشند. زندگی در اروپا بسیار سخت است و فرصتها اندک هستند. سومالی فرصتهای بسیار بیشتری برای آنها دارد.»
«مردان هرچه دوست دارند میتوانند بگویند. من متوقف نمیشوم. بههیچوجه»، او این جمله را میگوید و میخندد.
منبع: Aljazeera
مترجم فرادید: عاطفه رضواننیا
مترجم فرادید: عاطفه رضواننیا
